از داده تا دانایی، از دانایی تا تحول

گزارش‌های پژوهشی سال ۱۴۰۵

 | آخرین بروزرسانی: 1405/6/25 | 
آرشیو گزارش‌های پژوهشی
برای مشاهده چکیده، مشخصات و فایل هر گزارش، عنوان آن را انتخاب کنید.
چشم_انداز توسعه آسیا «چالش تاب_آوری آسیا و اقیانوسیه در پی درگیری خاورمیانه» (بانک توسعه آسیا، آوریل ۲۰۲۶) | [ پاییز۱۴۰۵]
[توسعه] [چشم‌انداز اقتصاد] [آسیا]
جلد گزارش [عنوان گزارش 1]
[ترجمه‌ای] | [پاییز ۱۴۰۵]
چشم_انداز توسعه آسیا «چالش تاب_آوری آسیا و اقیانوسیه در پی درگیری خاورمیانه» (بانک توسعه آسیا، آوریل ۲۰۲۶)
چکیده گزارش
گزارش «چشم‌انداز توسعه آسیا» نشان می‌دهد که تشدید درگیری‌های خاورمیانه از فوریه ۲۰۲۶ به یکی از مهم‌ترین منابع نااطمینانی اقتصاد جهانی تبدیل شده است. این بحران ازطریق افزایش قیمت انرژی، اختلال در زنجیره‌های تأمین، حمل‌ونقل و بی‌ثباتی مالی، اقتصادهای درحال‌توسعه آسیا و اقیانوسیه را تحت تأثیر قرار داده است. افزایش قیمت نفت، کودهای شیمیایی و نهاده‌های تولید نیز هزینه‌های کشاورزی و مواد غذایی و درنتیجه فشارهای تورمی را تشدید کرده است. افزون بر این، بخش‌هایی نظیر تولید نیمه‌رساناها، گردشگری و حواله‌های مالی از پیامدهای بحران متأثر شده‌اند. در کنار تنش‌های ژئوپلیتیکی، تشدید اختلافات تجاری و سیاست‌های تعرفه‌ای نیز چشم‌انداز سرمایه‌گذاری و تجارت منطقه را تضعیف کرده است. اگرچه در سناریوی پایه، رشد اقتصادی منطقه حدود ۵ درصد پیش‌بینی می‌شود، تداوم یا تشدید بحران می‌تواند رشد را کاهش و تورم را افزایش دهد. درمجموع، تاب‌آوری منطقه همچنان برقرار است، اما دربرابر شوک‌های ژئوپلیتیکی و انرژی آسیب‌پذیرتر شده است.
کلیدواژه‌ها: تاب‌آوری آسیا و اقیانوسیه – خاور میانه- چشم انداز و روند های اقتصادی
تهیه‌کنندگان: روزبه بالونژاد نوری (عضو هیئت علمی پژوهشکده امور اقتصادی)، مژگان رفعت میلانی
گروه پژوهشی: مطالعات کمی و سیاست‌گذاری اقتصادی
ناظر علمی: حجت ایزدخواستی (عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)
شناسه علمی: ۱۲۴۵-۱۱۰۵۳۱۱
تاریخ نشر: پاییز ۱۴۰۵
عدم تعادل های جدید جهانی با نگاه به جایگاه ایران اهمیت، چرایی و راهکارهای پیشنهادی | [پاییز ۱۴۰۵]
[ایران] [تعادل‌های جهانی] [اقتصاد بین‌الملل]
جلد گزارش [عنوان گزارش 2]
[گزارش سیاستی] | [پاییز ۱۴۰۵]
عدم تعادل های جدید جهانی با نگاه به جایگاه ایران اهمیت، چرایی و راهکارهای پیشنهادی 
چکیده گزارش
گزارش «عدم تعادل‌های جدید جهانی با نگاه به جایگاه ایران» به بررسی بازگشت کسری‌ها و مازادهای بزرگ حساب جاری و تجاری در اقتصاد جهانی و پیامدهای اقتصادی و سیاسی آن می‌پردازد. این گزارش با مرور تجربه تاریخی دهه ۲۰۰۰ و بررسی تحولات جدید در اقتصادهای بزرگ، از جمله ایالات متحده، اتحادیه اروپا و چین، عوامل شکل‌گیری عدم تعادل‌های خارجی و مخاطرات ناشی از تداوم آن‌ها را تحلیل می‌کند. همچنین، با تأکید بر پیوند این عدم تعادل‌ها با ثبات مالی، بدهی‌های عمومی و خصوصی، تنش‌های تجاری و تحولات ژئوپلیتیکی، راهکارهایی برای تعدیل تدریجی و هماهنگ آن‌ها ارائه می‌دهد. در نهایت، گزارش با تمرکز بر جایگاه ایران، دلالت‌های سیاستی تحولات اقتصاد جهانی را برای سایر کشورها بررسی می‌کند و بر ضرورت توجه به پیامدهای تغییرات در الگوی تجارت و جریان‌های مالی بین‌المللی تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها: عدم تعادلهای جهانی، کسری حساب جاری، کسری تجاری، بدهی عمومی، بحران مالی
تهیه‌کنندگان: حجت ایزدخواستی
گروه پژوهشی: اسناد خارجی پژوهشکده
ناظر علمی: روزبه بالونژاد نوری
شناسه علمی: ۱۲۳۲-۵۰۰۵۲۱۰
تاریخ نشر: پاییز ۱۴۰۵
از رشد کمی تا رشد فراگیر | پاییز ۱۴۰۵
رشد کمی اقتصادرشد [اقتصاد ایران]
جلد گزارش مسیرهای متمایز دفاعی در خاورمیانه
گزارش سیاستی | پاییز ۱۴۰۵
از رشد کمی تا رشد فراگیر
چکیده گزارش
تجربه رشد اقتصادی ایران نشان می‌دهد حتی در دوره‌های رشد مثبت  اقتصادی، این رشد به بهبود فراگیر و پایدار رفاه، اشتغال مولّد و کاهش نابرابری منجر نشده است. مسئله اصلی اقتصاد ایران نه «کمبود رشد»، بلکه «کیفیت رشد» و «میزان فراگیری آن» است. این گزارش با ارائه چهارچوبی تحلیلی برای مفهوم رشد فراگیر، نشان می‌دهد رشد پایدار در گرو توزیع گسترده‌تر منافع و مشارکت فعال گروه‌ها و مناطق مختلف است. شواهد حاکی از آن است که الگوی رشد ایران به‌طور عمده متکی بر فعالیت‌های کم‌بهره‌وری، منابع طبیعی و تکانه‌های برون‌زا بوده و پیوند ضعیفی با اشتغال مولد داشته است. نابرابری در دسترسی به آموزش، مهارت، بازار کار، منابع مالی و زیرساخت‌ها، ضعف نظام تأمین مالی و گره‌های نهادی و حکمرانی اقتصادی، موجب بازتولید رشد ناپایدار و غیرفراگیر شده‌اند. بر این اساس، گذار به رشد فراگیر مستلزم تغییر رویکرد از رشد کمّی‌محور، به رشد کیفیت‌محور و نهاد‌محور و همچنین اصلاحات هماهنگ در حوزه‌های نهادی، سرمایه انسانی، الگوی رشد مولد، نظام تأمین مالی و سیاست‌های حمایتی است.
تهیه‌کنندگان: روزبه بالونژاد نوری، مژگان رفعت میلانی
گروه پژوهشی: مطالعات کمی و سیاست‌گذاری اقتصادی
ناظر علمی: فتح الله تاری
شناسه علمی: ۱۲۴۱-۱۱۰۵۳۱۰
تاریخ نشر: پاییز ۱۴۰۵
مسیرهای متمایز دفاعی در خاورمیانه | پاییز ۱۴۰۵
بار دفاعی خاورمیانه باشگاه‌های هم‌گرایی
جلد گزارش مسیرهای متمایز دفاعی در خاورمیانه
گزارش سیاستی | پاییز ۱۴۰۵
مسیرهای متمایز دفاعی در خاورمیانه
چکیده گزارش
تحلیل مخارج دفاعی کشورهای خاورمیانه بر پایه میانگین منطقه‌ای یا تقسیم‌بندی‌های سیاسی، تفاوت مسیرهای بلندمدت کشورها را پنهان می‌کند. این گزارش بررسی می‌کند که آیا کشورهای منتخب منطقه از نظر بار دفاعی به مسیری مشترک نزدیک شده‌اند یا مسیرهای متمایزی را طی کرده‌اند. بر پایه داده‌های SIPRI، بار دفاعی ده کشور منطقه طی سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۵ بررسی شده است. نتایج، مسیر پایدار بالا برای اسرائیل، عربستان سعودی و عمان، مسیر پیوسته‌کاهنده برای ترکیه و مصر و مسیر پایدار پایین برای ایران را شناسایی می‌کند.
تهیه‌کنندگان: روزبه بالونژاد نوری، مژگان رفعت میلانی
گروه پژوهشی: مطالعات کمی و سیاست‌گذاری اقتصادی
ناظر علمی: آمنه شهیدی
شناسه علمی: ۱۲۴۰-۱۱۰۵۳۱۰
تاریخ نشر: پاییز ۱۴۰۵
بازطراحی حکمرانی و مدیریت تنگه هرمز | تابستان ۱۴۰۵
مدیریت تنگه هرمز حقوق بین‌الملل دریاها امنیت انرژی
جلد گزارش حکمرانی و مدیریت تنگه هرمز
گزارش سیاستی| تابستان ۱۴۰۵
بازطراحی حکمرانی و مدیریت تنگه هرمز
چکیده گزارش
تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های راهبردی جهان و نقطه تلاقی حقوق بین‌الملل دریاها، امنیت ملی، اقتصاد انرژی و تجارت جهانی است. این گزارش ابعاد حقوقی، اقتصادی، امنیتی، فنی و دیپلماتیک مدیریت تنگه و تجربه حکمرانی آبراه‌های راهبردی جهان را بررسی می‌کند. الگوی پیشنهادی، پنج وضعیت عادی، فشار اقتصادی و تحریمی، اختلال در آزادی عبور، بحران امنیتی و مذاکره و توافق را پوشش می‌دهد. تشکیل شورای هماهنگی ایران و عمان، توسعه خدمات هوشمند دریایی و تقویت همکاری منطقه‌ای از پیشنهادهای گزارش است.
کلیدواژه‌ها: مدیریت تنگه هرمز، حقوق بین‌الملل دریاها، حکمرانی دریایی، امنیت انرژی
تهیه‌کنندگان: فرانک میرعالی، مریم حیدریان
گروه پژوهشی: مالیه عمومی
ناظر علمی: فتح‌الله تاری
شناسه علمی: ۱۲۲۹-۱۴۰۵۲۱۰
تاریخ نشر: تابستان ۱۴۰۵
چالش‌های توسعه بازار سرمایه بدهی شرکتی در ایران | تابستان ۱۴۰۵
بازار بدهی اوراق بدهی شرکتی تأمین مالی
جلد گزارش بازار سرمایه بدهی شرکتی
گزارش سیاستی| تابستان ۱۴۰۵
چالش‌های توسعه بازار سرمایه بدهی شرکتی در ایران
چکیده گزارش
این گزارش موانع توسعه بازار سرمایه بدهی شرکتی ایران را با بررسی چارچوب قانونی و نهادی بازار بدهی مالزی و دیدگاه فعالان سمت عرضه و تقاضای تأمین مالی تحلیل می‌کند. سهم محدود اوراق شرکتی از کل اوراق بدهی منتشرشده، ضرورت شناسایی موانع عملیاتی، حقوقی و مقرراتی، ساختاری و محیط کلان را نشان می‌دهد. در پایان، راهکارهای اجرایی متناسب با هر دسته از چالش‌ها پیشنهاد شده است.
کلیدواژه‌ها: بازار بدهی، اوراق بدهی شرکتی، صکوک، ایران، مالزی
تهیه‌کنندگان: آمنه شهیدی، حسن غنی‌پور، آرزو دهقان نیری
گروه پژوهشی: بازارهای مالی
ناظر علمی: روزبه بالونژاد نوری
شناسه علمی: ۱۲۲۷-۱۲۰۵۲۱۰
تاریخ نشر: تابستان ۱۴۰۵
احکام مالیاتی پیشنهادی قابل اجرا در لایحه بودجه سال ۱۴۰۶ | تابستان ۱۴۰۵
احکام مالیاتی درآمدهای مالیاتی بودجه ۱۴۰۶
جلد گزارش احکام مالیاتی پیشنهادی
گزارش سیاستی | تابستان ۱۴۰۵
احکام مالیاتی پیشنهادی قابل اجرا در لایحه بودجه سال ۱۴۰۶
چکیده گزارش
این گزارش ظرفیت درآمدهای مالیاتی و احکام قابل اجرا در لایحه بودجه ۱۴۰۶ را بررسی می‌کند. رشد اسمی درآمدهای مالیاتی لزوماً به معنای افزایش ظرفیت واقعی مالیات‌ستانی نیست. گزارش بر گسترش پایه‌های مالیاتی، کاهش فرار مالیاتی، اصلاح معافیت‌ها، توسعه مالیات بر ثروت و عایدی سرمایه، حکمرانی داده‌محور و حسابرسی ریسک‌محور تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها: احکام مالیاتی، درآمدهای مالیاتی، لایحه بودجه ۱۴۰۶
تهیه‌کنندگان: مریم حیدریان، فرانک میرعالی
گروه پژوهشی: مالیه عمومی
ناظر علمی: علی سوری، محسن ابراهیمی
شناسه علمی: ۱۲۲۴-۱۴۰۵۲۱۰
تاریخ نشر: تابستان ۱۴۰۵
الزامات افزایش تاب‌آوری بودجه‌ای در مواجهه با شوک مخارج دولت | تابستان ۱۴۰۵
تاب‌آوری بودجه‌ای شوک مخارج دولت اقتصاد ایران
جلد گزارش تاب‌آوری بودجه‌ای
گزارش سیاستی | تابستان ۱۴۰۵
الزامات افزایش تاب‌آوری بودجه‌ای در مواجهه با شوک مخارج دولت
چکیده گزارش
این گزارش تاب‌آوری بودجه‌ای در برابر شوک‌های مخارج دولت، به‌ویژه شوک برون‌زای جنگ، را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد شوک‌های جنگی هم‌زمان منابع و مصارف بودجه را تحت تأثیر قرار می‌دهند. کاهش وابستگی به نفت، توسعه درآمدهای پایدار، ایجاد ذخایر احتیاطی، تقویت تاب‌آوری ارزی، تأمین مالی غیرتورمی و بودجه‌ریزی مبتنی بر ریسک و سناریو از پیشنهادهای اصلی گزارش است.
کلیدواژه‌ها: تاب‌آوری بودجه‌ای، شوک مخارج دولت، جنگ، اقتصاد ایران
تهیه‌کنندگان: مریم حیدریان، ایمان رفیعی
گروه پژوهشی: مالیه عمومی
ناظر علمی: حجت ایزدخواستی
شناسه علمی: ۱۲۲۰-۱۴۰۵۲۱۰
تاریخ نشر: تابستان ۱۴۰۵
تعمیق همکاری‌های مالیاتی ایران در نظام چندجانبه جهانی | تابستان ۱۴۰۵
همکاری مالیاتی بین‌المللی تبادل اطلاعات شفافیت مالی
جلد گزارش همکاری‌های مالیاتی ایران
گزارش سیاستی | تابستان ۱۴۰۵
تعمیق همکاری‌های مالیاتی ایران در نظام چندجانبه جهانی
چکیده گزارش
این گزارش همکاری مالیاتی بین‌المللی و الزامات آن برای ایران را بررسی می‌کند. سازوکارهای OECD از جمله BEPS، CRS، MLI و حداقل مالیات جهانی، همچنین نقش سازمان ملل، بریکس و سازمان همکاری شانگهای مورد بررسی قرار گرفته‌اند. توسعه زیرساخت‌های داده‌محور، تقویت ظرفیت سازمان امور مالیاتی و مشارکت فعال در فرایندهای قاعده‌گذاری بین‌المللی از پیشنهادهای گزارش است.
کلیدواژه‌ها: همکاری مالیاتی بین‌المللی، تبادل اطلاعات مالیاتی، فرار مالیاتی، شفافیت مالی
تهیه‌کنندگان: مریم حیدریان، فرانک میرعالی
گروه پژوهشی: مالیه عمومی
ناظر علمی: حجت ایزدخواستی
شناسه علمی: ۱۲۱۹-۱۴۰۵۲۱۰
تاریخ نشر: تابستان ۱۴۰۵
اهمیت اقتصادی تنگه هرمز | تابستان ۱۴۰۵
تنگه هرمز ژئواکونومیک تجارت دریایی جهانی
جلد گزارش اهمیت اقتصادی تنگه هرمز
گزارش سیاستی | تابستان ۱۴۰۵
اهمیت اقتصادی تنگه هرمز
چکیده گزارش
این گزارش اهمیت ژئواکونومیک تنگه هرمز، پیامدهای اختلال در آن و ظرفیت‌های اقتصادی این آبراه برای ایران و عمان را بررسی می‌کند. محدودیت مسیرهای جایگزین، اهمیت تنگه در تجارت انرژی و مواد اولیه و امکان درآمدزایی از خدمات دریایی و لجستیکی از محورهای اصلی گزارش است. دیپلماسی فعال، همکاری ایران و عمان و توسعه خدمات دریایی از پیشنهادهای آن است.
کلیدواژه‌ها: تنگه هرمز، نفت و فرآورده‌های نفتی، ژئواکونومیک، تجارت دریایی جهانی
تهیه‌کنندگان: سید هومن علوی، آمنه شهیدی
گروه پژوهشی: بازارهای مالی
ناظر علمی: محسن ابراهیمی
شناسه علمی: ۱۲۱۶-۱۲۰۵۲۱۰
تاریخ نشر: تابستان ۱۴۰۵
الزامات پایداری مالی در مدیریت و کاهش بدهی‌های پنهان خارجی | بهار ۱۴۰۵
بدهی‌های خارجی پایداری مالی کشورهای درحال‌توسعه
جلد گزارش پایداری مالی و بدهی‌های پنهان خارجی
گزارش سیاستی | بهار ۱۴۰۵
الزامات پایداری مالی در مدیریت و کاهش بدهی‌های پنهان خارجی
چکیده گزارش
این گزارش نقش بدهی‌های پنهان خارجی را در پایداری مالی اقتصادهای درحال‌توسعه بررسی و وضعیت ده کشور منتخب، از جمله ایران، را مقایسه می‌کند. ضعف حکمرانی مالی، نبود شفافیت در گزارشگری بدهی و نظارت ناکافی بر شرکت‌های دولتی از عوامل اصلی شکل‌گیری این بدهی‌ها هستند. ایجاد نظام یکپارچه ثبت بدهی، افزایش شفافیت و مدیریت فعال ریسک‌های ارزی از پیشنهادهای گزارش است.
کلیدواژه‌ها: بدهی‌های خارجی، بدهی‌های پنهان خارجی، پایداری مالی، کشورهای درحال‌توسعه
تهیه‌کنندگان: مریم حیدریان، زهرا ضامن قدیرلی
گروه پژوهشی: مالیه عمومی
ناظر علمی: حجت ایزدخواستی
شناسه علمی: ۱۲۰۲-۱۴۰۵۱۱۰
تاریخ نشر: بهار ۱۴۰۵
بررسی تطبیقی راهبردهای مدیریت بدهی‌های پنهان دولت | بهار ۱۴۰۵
بدهی‌های پنهان دولت حکمرانی مالی مدیریت بدهی
جلد گزارش راهبردهای مدیریت بدهی‌های پنهان دولت
گزارش سیاستی | بهار ۱۴۰۵
بررسی تطبیقی راهبردهای مدیریت بدهی‌های پنهان دولت
چکیده گزارش
این گزارش بدهی‌های پنهان دولت و آثار آن‌ها بر پایداری مالی و ثبات بودجه‌ای را بررسی می‌کند. تجربه کشورهایی مانند موزامبیک و زامبیا بر اهمیت شفاف‌سازی و اصلاحات نهادی تأکید دارد؛ در مقابل، تجربه استرالیا، کانادا و نیوزیلند نقش افشای کامل تعهدات، نظارت مستقل و مدیریت پیشگیرانه را برجسته می‌کند. اصلاح چارچوب قانونی، ایجاد نظام یکپارچه اطلاعات بدهی و تقویت نظارت و حسابرسی از الزامات اصلی است.
کلیدواژه‌ها: بدهی‌های آشکار دولت، بدهی‌های پنهان دولت، حکمرانی مالی، مدیریت بدهی‌های دولت
تهیه‌کنندگان: مریم حیدریان، ایمان رفیعی، محمد حجتی
گروه پژوهشی: مالیه عمومی
ناظر علمی: حجت ایزدخواستی
شناسه علمی: ۱۲۰۱-۱۴۰۵۱۱۰
تاریخ نشر: بهار ۱۴۰۵
جایگاه و نقش بدهی‌های پنهان دولت در نظام حکمرانی مالی ایران | بهار ۱۴۰۵
بدهی‌های پنهان دولت حکمرانی مالی تضامین دولتی
جلد گزارش جایگاه بدهی‌های پنهان دولت
گزارش سیاستی | بهار ۱۴۰۵
جایگاه و نقش بدهی‌های پنهان دولت در نظام حکمرانی مالی ایران
چکیده گزارش
این گزارش بدهی‌های پنهان دولت را به‌عنوان یکی از تهدیدهای پایداری مالی بررسی می‌کند. تضامین صریح و ضمنی، بدهی شرکت‌های دولتی، کسری صندوق‌های بازنشستگی و تعهدات احتمالی از عوامل مهم این ریسک هستند. استقرار حسابداری تعهدی، استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی و تقویت نهادهای نظارتی از الزامات اصلی مدیریت این بدهی‌هاست.
کلیدواژه‌ها: بدهی‌های آشکار دولت، بدهی‌های پنهان دولت، حکمرانی مالی، تضامین دولتی
تهیه‌کنندگان: مریم حیدریان، ایمان رفیعی، زهرا ضامن قدیرلی، محمد حجتی
گروه پژوهشی: مالیه عمومی
ناظر علمی: عباس خندان
شناسه علمی: ۱۱۸۳-۱۴۰۴۴۱۰
تاریخ نشر: بهار ۱۴۰۵
سکون تورمی و نقش آن در سیاست‌گذاری اقتصادی | بهار ۱۴۰۵
سکون تورمی سیاست پولی چسبندگی قیمت
جلد گزارش سکون تورمی
گزارش سیاستی | بهار ۱۴۰۵
سکون تورمی و نقش آن در سیاست‌گذاری اقتصادی
چکیده گزارش
این گزارش نشان می‌دهد تورم در اقتصاد ایران از سکون بالایی برخوردار است و کاهش آن فرایندی تدریجی و پرهزینه است. برآورد ضریب سکون تورمی حدود ۰٫۶۶ نشان می‌دهد تورم جاری تا حد قابل‌توجهی از تورم گذشته تأثیر می‌پذیرد. گزارش بر هماهنگی سیاست‌های پولی، مالی و ارزی، مدیریت انتظارات، ثبات نسبی بازار ارز و تحکیم مالی تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها: سکون تورمی، چسبندگی قیمت، چسبندگی دستمزد، سیاست پولی، تکانه عرضه
تهیه‌کنندگان: روزبه بالونژاد نوری، شیرین واحد رسولی
گروه پژوهشی: مطالعات کمی و سیاست‌گذاری اقتصادی
ناظر علمی: فتح‌الله تاری
شناسه علمی: ۱۱۹۱-۱۱۰۵۱۱۰
تاریخ نشر: بهار ۱۴۰۵
پژوهشکده امور اقتصادی | مجموعه گزارش‌های پژوهشی و سیاست‌گذاری اقتصادی

کلیدواژه ها: تنگه هرمز | نشست | مدیریت بدهی‌های دولت | سکون تورمی | تضامین دولتی | سیاست پولی | اقتصاد جنگ | شاخص اقتصادی | شاخص رفاه | چسبندگی قیمت | جنگ رمضان | مالیات | اقتصاد | اقتصاد ایران |



CAPTCHA
دفعات مشاهده: 618 بار   |   دفعات چاپ: 61 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر